Nieuw vel - Djembé Mzungu

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Een nieuw vel op de djembé maken.
Iedereen die djembé speelt, zal zo nu en dan voor het feit komen te staan, dat het vel van de djembé zal moeten worden vervangen.
Dat een vel stuk gaat, kan verschillende oorzaken hebben.
1. Te strak bespannen.
2. In huis in de zon gestaan.
3. Beschadigd (vallen, stuk stoten).

Vaak knapt het vel dan tijdens het spelen, soms ook spontaan met een heftige knal. Dit laatste gebeurt als de djembé in huis voor langere tijd in de zon heeft gestaan nog wel eens.

Je kunt nu op zoek gaan naar iemand die er voor jou een nieuw velletje op wil spannen, maar meestal zal je het zelf moeten doen (Naar een winkel brengen kost meestal erg veel geld, omdat er nogal veel tijd gaat zitten in het vervangen van het vel. (Kosten 80 tot 100 euro incl het vel))
Dus kies je voor het zelfdoen.

Nou, daar gaan we dan:
Benodigdheden:
Geitenvel (met of zonder haar) Grote bak of emmer.
Djembé, 2 bovenringen, Onderring en touw.
Grote Schroevendraaier o.i.d., Klemtang, Rubber - of houten hamer.
Tondeuse of scheermesjes, Mes, Schaar, Afvalbak
Spanner of een houten tabs toelopende stok (stoelpoot)

Het vervangen.
Ten eerste moet u op zoek naar een goed vel. Deze zijn bv te bestellen bij Stiggelbout in Groningen maar ook bij Annemieke Heij, die met de opbrengst een familie in Gambia steunt.(heij-6@home.nl)
Ook moet u beslissen of u een vel met of zonder haar wilt om uw djembé mee te bespannen.
Voor de djembé wordt er over het algemeen een geitenvel gebruikt. Hierin zit nogal wat verschil. Gebruikt u een Hollandse geitenvel dan zal de toon van de djembé lager worden. Dit ontstaat o.a. doordat de Hollandse geiten het "te goed hebben" hier dus is de huid dikker en vooral vetter dan bijvoorbeeld een Afrikaanse geit. Ook zal een hollandse geitenvel zwaarder te bespelen zijn i.v.m. de dikte. Zelf ik ik ook geprobeerd een vel van een Hollandse melkgeit (zo'n grote witte) op een djembé te spannen. Dit heeft erg veel werk en veel frustratie gekost zonder resultaat. Er zitten vette vliezen onder de huid (zoals bij kip) die er niet af te krijgen zijn. Bij opspannen perst dan het vet eruit en ontstaan (natte) plekken bij de rand die uiteindelijk scheuren. Niet doen dus. Een vel kunt u met of zonder de haren kopen. Met een vel met haren kunt u de djembé een andere look geven. Bijvoorbeeld een haarrand boven de ring, of een "bontkraag" om de bovenringen. Wel komt er bij een vel met haar een extra handeling bij; het scheren. Dit is best te doen, maar kan fout aflopen waardoor het vel onbruikbaar wordt doordat u het vel kapot snijdt/scheert.
Probeer daarom voordat u begint met de "montage" eerst eens het scheren uit op de hoeken cq niet bruikbare delen van de huid, zodat u het gevoel heeft hoe dit scheren in z'n werk gaat.
Om zeker te zijn bij het goed scheren van de vel kunt U ook gebruik maken van een tondeuse.

Het stappenplan.
Wanneer u een nieuw vel aangeschaft heeft kunt u aan de slag. Het vel zet u enkele uren tot een dag van te voren in koud water om te weken. Hierdoor wordt het vel soepel.
Om uw handen te besparen is het slim om niet alles op 1 dag te doen en de ene dag de verticale bespanning los halen.
Controleer het touw of er eventueel slechte plekken in zitten. Is dit het geval zorg dan voor nieuw touw om de djembé weer mee "op te tuigen". Meet dan de lengte die er om heeft gezeten. (dit zal tussen de 17 en 20 meter zijn)
Nu kunt u de bovenkant van de djembé eventueel egaliseren. Hiermee wordt bedoelt dat u de oneffenheden kunt opvullen met vloeibaar hout of kunt schuren, zodat er een mooie egale ronde bovenkant ontstaat. Bedenk wel; er zijn soorten hout die giftig zijn dus gebruik een mondkapje i.o.d.
 Houd de ringen één voor één om de ketel en kijk hoe ze het beste passen.
De ketel is namelijk nooit helemaal rond en de ringen moeten straks goed passen.
Zet een teken (stukje plakband) op de buitenkant van de ketel en geef ook een teken op de ring (ook met plakband of met viltstift) Je kunt nu later de ring op de juiste plaats aanbrengen.
Als u eraan toe bent om ongestoord de djembé weer op te bouwen, kunt u het vel uit het water halen en goed naspoelen om het laatste vuil te verwijderen. Daarna wringt u het vel uit alsof het een zeem is. De Geitenhuid leggen we op de bovenkant van de djembé, met de ruglijn in het midden met de haren naar boven. De ruglijn is waar de wervelkolom heeft gezeten en is precies het midden van de huid. Door de huid op deze wijze te plaatsen zal een optimale verdeling van de spanning ontstaan.
De grote beklede ring zonder de lussen plaatst u nu over de huid, zodat hij net langs de ketel komt te zitten. Let hierbij op de aangebrachte markeringen op de ketel en de ring.
Trek de eventuele plooien eruit zodat de aansluiting van de huid en de ring glad is.
Vouw nu overtollige huid naar boven, zodat dit boven op de djembé komt te liggen en plaats op de zelfde wijze de tweede grote ring met lussen. Trek ook hierna de plooien glad. Zet eventueel de naar binnen gevouwen delen van het vel kruislings vast met een paar touwtjes, zodat de positie van de huid ten opzichte van de ringen gewaarborgd is.
Zet nu enkele steltouwtjes tussen de onder- en bovenring zodat deze in de juiste positie komen te staan. (Indien dit niet makkelijk lukt kunt u eventueel enkele spijkertjes gebruiken om de onderring op z'n plaats te houden.) De steltouwtjes mogen best op spanning staan.
Zo, nu bent u klaar om de vertikalen te rijgen. Het is slim om het touw de verdelen in twee gelijke delen en links en rechtsom te gaan rijgen. Hierdoor hoeft u minder door te halen.
Als u bijna rond bent zal het touw waarschijnlijk op zijn. U moet dan de vertikalen aan gaan trekken. dit moet niet met geweld gebeuren, maar lichte spanning is wel toegestaan. Nu heeft u voldoende touw "gesprokkeld" om de laatste vertikalen te rijgen.
Maak daarna in één van de uiteinden een stevige lus met een vaste knoop die niet schuift en haal het andere uiteinde door de lus en leg zet deze vast met een makkelijk los te halen steek.
Indien u een huid heeft dat nog geschoren moet worden is dit een moment om daarmee te starten.
Voor het scheren gebruiken wij de tondeuse of een gilette mesje.
U scheert MET de haren mee. Dit i.v.m. de positie van de haarinplant van de geitenhuid. zou u tegen de haargroeirichting in scheren is de kans op het insnijden van de huid zeer groot en zou al het werk voor niets zijn.

Met de tondeuse kunt U tegen de haarrichting in scheren.
Langs de rand van de ketel kunt u gerust een 1,5 tot 2 cm laten zitten. Dit zal later tijdens het op spanning zetten vanzelf over de rand verdwijnen i.v.m. het oprekken van de huid.
Laat de djembe nu minstens een week drogen.
De huid droogt het beste in zonlicht, draai het een paar keer, zodat de huid rondom goed droogt.

Nu gaan we het vel voor de eerste keer strak trekken.
Gebruik hiervoor een ronde stok met een lengte van ongeveer veertig centimeter. Om blaren op je vingers te voorkomen kun je ook een zgn. 'cord-grip' gebruiken, die je kunt kopen bij surfwinkels. Sommigen gebruiken een griptang om het aangetrokken touw vast te zetten om te voorkomen dat deze terug schuift voordat de volgende vertikale aangetrokken wordt.
Voordat je de stok gaat gebruiken, trek je eerst met de handen (of met de cord-grip) de vertikalen aan totdat je wat ruimte in het touw krijgt om deze één keer om de stok te slaan. Gebruik de stok als een soort hefboom om het touw strak te trekken. De steeds groter wordende lus sla je om de stok heen. Blokkeer het touw na het aantrekken, neem de stok weg en trek het touw door. Herhaal deze cyclus totdat je helemaal rond bent gegaan. Houdt elke keer de onderste ring in de gaten, of deze op z'n plaats blijft.
Als het touw eenmaal goed strak zit, gaat hij geen kant meer op, maar bij het begin van aantrekken wil het nog wel eens scheef gaan zitten. Laat de djembe wéér een paar dagen staan en doe het dan weer opnieuw, maar dan met zeer veel kracht. Let op, dit is een zeer zwaar klusje. Wees vooral niet bang dat de huid gaat scheuren. Als dat gebeurd, dan komt het niet omdat het vel te strak gespannen wordt, maar omdat er al een zwak plekje of scheurtje in zit, een lasbraampje op de ring, of een zwakke plek in de huid van een lidteken of zoiets. Ook als men niet genoeg geduld heeft gehad bij het drogen! Een belangrijk feit is namelijk, hoe langer de vel uitdroogt des te sterker de struktuur van het weefsel wordt en de huid heeft, zelfs na een aantal maanden, nog lang niet zijn volledige sterkte bereikt. De solo-trommels van de masters worden na strak getrokken te zijn pas na maanden hoog gestemt, waardoor je een zeer hoog geluid krijgt. Het is erg jammer als de huid scheurd, maar tenslotte was het anders toch geen djembe geworden.
Nadat het touw met de stok niet strakker te trekken is en de djembe minimaal een week rust heeft gehad, begin je met het stemmen. Hiervoor leg je bepaalde knopen die ook wel diamantsteken worden genoemd. Trek nu het touw aan, totdat de twee vertikalen getwist zijn.
Blijf deze knopen maken, totdat het gewenste geluid bereikt is. Er onstaat een ring van diamandsteken om de djembe. Je kunt nog een tweede, derde en zelfs een vierde ring maken (toch moet je je dan gaan afvragen of de huid nog wel goed is en niet los is gaan zitten). Geef de huid elke keer minstens een week rust. Bij de aanvang van de tweede ring, na de laatste getwiste vertikalen van de eerste ring, sla je één vertikale over. Na het aantrekken moet je een twisting midden boven twee diamantsteken van de onderste ring krijgen.

Finishing touch.
Neem een blaadje schuurpapier korrel 300 en schuur de stoppeltjes eraf. Schuur niet teveel op de rand, het slijt daar heel snel. Schuur de huid mooi glad (niet te overdreven). Dit komt ook het geluid ten goede.

PAS OP MET HET STOF!
Voorkom het inademen van het schuurstof, het vel komt nog altijd uit Afrika, het continent met een grote diversiteit van virussen en ziektekiemen. Eén van de meest zorgwekkende is wel "Antrax" oftewel miltvuur. De kans is zeer klein dat een stofdeeltje een ziektekiem bevat, maar de mogelijkheid is aanwezig en dus reden genoeg om je hier tegen te beschermen.
Als een besmet stofdeeltje eenmaal op een warm en vochtig plekje in ons lichaam is genesteld (b.v. onze longen), bestaat de kans dat de virus incubeerd,
oftewel actief wordt en grote schade aan de gezondheid toedient met mogelijke onherstelbare gevolgen.
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu